Jamil Salmi: Belirsizlik Dönemlerinde Kalite Güvencesi Kurumsal Dayanıklılığı Güçlendirmeli

Dünyaca tanınmış yükseköğretim uzmanı Prof. Dr. Jamil Salmi, belirsizlik dönemlerinde kalite güvencesinin yalnızca standartların karşılanıp karşılanmadığını kontrol eden bir mekanizma olarak ele alınmaması gerektiğine vurgu yaparak, yükseköğretim kurumlarının değişime uyum sağlama ve krizlere karşı dayanıklılık kapasitesini de desteklemesinin daha doğru olacağını söyledi.

Salmi, Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK) tarafından düzenlenen 2. YÖKAK Uluslararası Kalite Güvencesi ve Akreditasyon Konferansı (THEQC 2026) kapsamında “Quality Assurance in Times of Uncertainty” başlıklı keynote konuşmasını gerçekleştirdi. Salmi, konuşmasında yükseköğretim sistemlerinin küresel belirsizlikler karşısında nasıl daha dayanıklı hâle getirilebileceğini ele aldı.

Konuşmasının merkezine güven ve dayanıklılık kavramlarını yerleştiren Salmi, yükseköğretimin ekonomik ve finansal dalgalanmalar, iklim değişikliği, teknolojik dönüşüm ve toplumsal gerilimler gibi aynı anda ortaya çıkan çok sayıda sorunla karşı karşıya bulunduğuna dikkat çekti. Salmi, bu ortamda kalite güvencesinin kurumların değişime uyum kapasitesini destekleyen daha geniş bir işlev üstlenmesi gerektiğini vurguladı.

Yapay zekâ yeni fırsatlar ve sorular ortaya çıkarıyor

Yapay zekânın öğrenme ve değerlendirme süreçlerinde meydana getirdiği dönüşümü de ele alan Salmi, teknolojinin yükseköğretim açısından bozucu, tehdit veya geliştirici bir unsur olabileceğini belirtti.

Yapay zekânın bilgiye hızlı erişim, geri bildirim ve öğrenme desteği gibi önemli imkânlar sunduğunu ifade eden Salmi, bununla birlikte muhakeme, eleştirel düşünme, yaratıcılık, akademik dürüstlük ve değerlendirme süreçleri bakımından yeni soruları da beraberinde getirdiğini söyledi.

Belirsizlik dönemlerinde yükseköğretim kurumlarının dayanıklılığını güçlendirmek için yenilikçi eğitim modellerinin geliştirilmesi gerektiğini kaydeden Salmi, burada temel unsurlar arasında sonuç ve çıktılara odaklanılması, kalite güvencesinden kalite geliştirmeye geçiş, akademik mükemmeliyetin ötesine geçen bir kalite anlayışının benimsenmesi ile risk analizi ve azaltma süreçlerinin bütünleştirilmesi başlıklarını sıraladı.

Kalite güvencesi yeniliği desteklemeli

Öğrenci merkezli, aktif, etkileşimli ve deneyimsel öğrenme yaklaşımlarının önemine dikkat çeken Salmi, kalite güvencesi sistemlerinin eğitimde yeniliği yalnızca kontrol etmek yerine tanıması ve teşvik etmesi gerektiğini belirtti.

Kalitenin yalnızca girdiler veya eğitim sunum biçimleri üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini ifade eden Salmi, öğrencilerin kazandıkları öğrenme çıktıları ve yetkinlikler, istihdam sonuçları, etik değerler ve toplumsal katkının da kalite değerlendirmelerinde dikkate alınmasının önemini vurguladı.

Kalite geliştirmenin kalite kontrolüyle aynı düzeyde ele alınması gerektiğini belirten Salmi, güçlü iç kalite güvence sistemlerinin kurulması, iyi uygulamaların paylaşılması, uluslararası eğilimlerin düzenli olarak izlenmesi ve yapay zekânın fırsat ve riskleri konusunda kurumlara rehberlik edilmesini kalite güvencesi kuruluşlarının yeni dönemdeki önemli görevleri arasında değerlendirdi.

Kalite anlayışı akademik mükemmeliyetin ötesine geçmeli

Salmi, yükseköğretimde kalite anlayışının akademik mükemmeliyetle sınırlı kalmaması gerektiğini belirterek, eşitlik ve kapsayıcılık, bilimsel kanıta bağlılık ve toplumsal sorumluluğun da kalite kültürünün temel unsurları arasında yer alması gerektiğini ifade etti.

Gelecekte ortaya çıkabilecek ekonomik, siyasi, çevresel ve sağlık krizlerinin önceden değerlendirilmesinin önemine dikkat çeken Salmi, dijital, yeşil ve mavi dönüşümlerin ortaya çıkaracağı yeni mesleklerin izlenmesi, sürekli geri bildirim alınması ve hızlı karar verme kapasitesinin geliştirilmesini kurumsal dayanıklılığın önemli unsurları olarak sıraladı.

Güven, dayanıklılığın temel unsurlarından biri

Konuşmasını güven kavramı üzerinden tamamlayan Salmi, kalite güvencesinin entelektüel ve kurumsal bağımsızlık, esneklik, hızlı yanıt verebilme, iş birliği ve paydaş katılımı temelinde güçlendirilmesi gerektiğini belirtti. Güvenin güçlü ancak kırılgan olduğunu vurgulayan Salmi, güvenin doğruluk, şeffaflık, ortak değerler ve karşılıklı saygı üzerine inşa edilmesi gerektiğinin altını çizdi.